Na današnji dan 1872. osnovano je Srpsko lekarsko društvo, da Đurđevdan je krsna slava Društvo.. Osnivač (kao i Crvenog krsta 1876.) i sekretar društva bio je prvi srpski školovani hirurg dr Vladan Đorđević.
Obrazovan, preduzimljiv i bogat, ali podjednako i tvrdokoran u svojim stavovima i namerama, Vladan Đorđević (1844-1930) je obeležio drugu polovinu 19. veka i delima i sporovima. Između ostalog bio je lični lekar kralja Milana (omrznut od kraljice Natalije) i učitelj mladog kralja Aleksandra (omrznut od Drage Mašin) i navodno je za potrebe njegovog obrazovanja napisao i nekoliko istorijskih romana. Obavljao je brojne funkcije, od ministra prosvete, privrede, spoljnih poslova do predsednika Vlade (sa koje je podneo ostavku na vest o kraljevoj nameri da se oženi Dragom Mašin). Kao predsednik Beogradske opštine uveo je javnu rasvetu, vodovod i kanalizaciju i propisao prve komunalne kazne za bacanje đubreta. Poklonio je svoje imanje za osnivanje Novog groblja (otud naziv, mada su savremenici i groblje i ceo kraj po njemu zvali Vladanovac) i na njega izmestio staro groblje sa Tašmajdana. Osnovao je prvu Narodnu kuhinju za siromašne i uveo vanredne poreze za najbogatije. Kao diplomata u Atini i Carigradu uživao je veliki ugled, ali i stekao glas tvrdog albanofoba što je uticalo na kraj njegove političke karijere. Pripisuje mu se ključna uloga za posetu kralja Aleksandra Hilandaru. Na venčanju njegove ćerke Marije (Mare) i bankara Dimitrija Vlastarija u Carigradu, bio je prisutan i sultan Abdul Hamid II i tri patrijarha (carigradski, antiohijski i jerusalimski).
Za Đorđevića su vezane brojne anegdote (pa i kako je Đura Jakšić za njegov list „Otadžbina” za ručkom napisao istoimenu pesmu) i izrazi koji se i danas koriste (pa i onaj da ne voli dame kojima „glave služe samo za frizuru”).
Dr Vladan Đorđević je sa suprugom Paulinom Brajtner imao petnaestoro dece, ali je preživelo samo četvoro, dva sina i dve kćeri.
Osnivači Srpskog lekarskog društva bili su: Aćim Medović, Jovan Mašin, Đorđe Klinkovski, Jovan Valenta, Panajot Papakostopulos, Josif Holec, Bernhard Bril, Sava Petrović, Julijus Lenk, Marko Polak, Vladan Đorđević, Petar Ostojić i zubni lekar Ilija Ranimir (1821-1901). Osnivačima će se ubrzo pridružiti još Josif Pančić i Mladen Janković, koji su prilikom prvog sastanka bili odsutni.
Prvi predsednik bio je dr Aćim Medović, a sekretar dr Vladan Đorđević. Oni su okupili istaknute lekare u Srbiji i pokrenuli časopis Srpski arhiv za celokupno lekarstvo (1874).
Srpsko Lekarsko Društvo će sa devet redovnih, jednim počasnim i 34 dopisna člana iz unutrašnjosti, kao i „24 lekara iz slovenskih i drugih zemalja” 5. avgusta 1872. godine zvanično otpočeti sa redovnim radom. Društvo će već od tih prvih dana pored staleških pitanja na svojim sednicama početi da se bavi i stručnim radom vezanim za medicinske, zdravstvene i socijalne prilike u srpskom narodu. Tako će ono već od prvog trenutka, da „… radi naročito na statistici bolesti ne samo u Srbiji, već i u zemljama u kojima srpski narod živi, da traži uzroke bolestima, ukoliko su oni u narodnim i geografskim osobinama i da proučava sredstva kojim bi se ti uzroci najpouzdanije uklanjali…. Na taj način „… Srpsko Lekarsko Društvo je od samog početka svog rada postalo Društvo svih Srba, ne samo u Srbiji nego i van ovih granica… ” – kako je to zapisao, dr Vojislav Subotić (1922.) u svojoj „Istoriji Srpskog lekarskog društva” izdatoj povodom pedesete godišnjice postojanja i rada Istorijat sa sajta SLD.
Srpsko lekarsko društvo (SLD) bilo je inicijator niza preventivnih mera u sprečavanju zaraznih bolesti, davalo je inicijativu za osnivanje Fonda za potpomaganje siromašnih lekara, njihovih udovica i siročadi i dr.
Društvo je imalo i velike zasluge za osnivanje Ministarstva zdravlja (1918), Medicinskog fakulteta u Beogradu (1919), Lekarske komore (1923) i podizanje Lekarskog doma u Beogradu (1932).
Za vreme Velikog rata i nemačke okupacije SLD nije radilo, ali je jedan deo njenih članova aktivno ili indirektno učestvovao u ovim ratovima, na frontu ili u pozadini.
Za postojanje i rad Srpsko Lekarskog Društva, i lekara okupljenih oko njega, vezana je pojava nekoliko značajnih medicinskih i društvenih institucija u Srbiji: osnivanje srpsko Društva Crvenog Krsta (1876.), Glavnog Sanitetskog saveta (u koji je Društvo imenovalo šest članova), Medicinskog fakulteta u Beogradu od 1914 do 1920 godine.
Od posebnog značaja za istoriju zdravstva Srbije je aktivno učestvovanje Srpsko Lekarskog Društva u stvaranju srpskog zdravstvenog zakonodavstva sve do 1941 godine.
Nakon aprilskog rata, Društvo nije radilo, ali njegovi članovi su odazvali svojim ratnim dužnostima i učestvovali u zbrinjavajući povređene u bombardovanim gradovima, i lečili lečeći stanovništvo u okupiranoj zemlji i ranjenike na frontu. Za sve vreme Drugog svetskog rata život je izgubilo oko sedamsto jugoslovenskih lekara.
Na priloženim fotografijama: a) Osnivači Srpskog lekarskog društva 1872; b) Zgrada Prve varoške bolnice (1910) u kojoj se danas nalazi i Društvo i Muzej medicine i v) Vladan Đorđević.
Izvor: FB Rojalistički klub/Rasejanje.info
