Spomenik je dar HO Spoji iz Inzbruka u Austriji koji su oživeli lik i deo Diane Budisavljević
„U subotu, 6. septembra 2025. imali smo veliku čast i radost, da na dan centralnog obeležavanja praznika Svetih Novomučenika Jasenovačkih budemo u Jasenovcu i da u manastiru prisustvujemo svetoj liturgiji kojom su uz episkopa pakračko-slavonskog Jovana sasluživali brojni mitropoliti, episkopi i sveštenici srpske, kao i drugih sestrinskih pravoslavnih crkava”, istakli su predstavnici Srpske pravoslavne omladine iz Inzbruka, koji su i darivali ovaj spomenik. Zahvaljujući velikim zalaganjem upravo članova ove organizacija srpska javnost, koji su poznati po svojim mnogobrojnim humanitarnim akcijama, srpska javnost je puno toga saznala o Diani Budisavljević, koja je u Nezavisnoj državi Hrvartskoj tokom Drugog svetskog rata sa svojim saradnicima spasila preko 15 536 dece iz ustaških logora (od kojih je preko 12000 preživelo). Zahvaljujući njihovim zalaganjem danas rodna kuća Diane Budisavljević nosi spomen ploču u znak sećanja na ovu heroinu, grad Inzbruk ima vrtić koji nosi ime ove velike žene, a uvedene su i šetnje sećanja na ovu hrabru ženu, koja je spasavajući pretežno srpsku decu i sama rizikovala svoj život i život svojih saradnika.
Foto: Spoji
U Jasenovcu, tog 6. septembra 2025. na opštu radost prisutnih po svojoj završnoj besedi episkop Jovan je pozvao sve prisutne da se u litiji upute ka spomeniku Diani Budisavljević (rođ. Obekser) u porti manastira Jasenovca, koji je postavljen nekoliko dana uoči praznika.
Uz prisustvo brojnog sveštenstva i vernog srpskog naroda iz raznih krajeva sveta, kao i međunarodnih gostiju, episkop Jovan je pozvao nekadašnjeg episkopa austrijskog, a sada švajcarskog, Andreja, da osvešta spomenik, koji je dar Srpske pravoslavne omladine Inzbruk (SPOJI) čiji su predstavnici i darodavci doputovali iz Austrije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije.
Episkop Jovan je zatim pozvao Vladimira Vlajića, jednog od osnivača i člana UO SPOJI, da se obrati svim prisutnima i ispriča o projektu spomenika i radu SPOJI na kulturi sećanja, sa posebnim težištem na Diani Budisavljević, što traje još od 2010. kada su prvi put saznali za nju.
Foto: Spoji
Vlajić je u svom izlaganju ispričao da je Savez Srba u Austriji, čiji je član upravnog odbora, odlučio da za svoje zaštitnike upravo proslavlja Sv. Novomučenike Jasenovačke i da će krsna slava po prvi put biti obeležena 13. septembra u Beču. Nakon toga svi su se uputili ka „Kamenom cvetu” u okviru Memorijalnog područja Jasenovac u čijoj se blizini nalazi humka na kojoj su osveštani slavski kolač i žito.
„Ideja za granitni spomenik, koji se sastoji od bronzane biste Diane B. i četiri bronzane spomen ploče na ćirilici, latinici, engleskom i nemačkom, nastala je u septembru 2023. kada su predstavnici SPOJI isporučili donaciju preko 330 knjiga u vrednosti od preko 6.000 evra za Istraživačku biblioteku Jasenovca. Tada je dobijen prvi usmeni blagoslov od Episkopa Jovana za darivanje spomenika nakon čega se krenulo sa pripremama”, istakao je mr Vladimir Vlajić, predsednik Spoji iz Inzbruka u Austriji.
„Tokom 2024. godine došlo je do iskušenja, te je dalje projektovanje spomenika pomereno za kasnije. Početkom 2025. u kojoj se navršava 80 godina od kraja Drugog svetskog rata nastavljene su intenzivne pripreme na spomeniku za čije je idejno rešenje, skiciranje i koncipiranje bio zadužen projektni tim u sastavu predsednika SPOJI Filipa Vlajića, dela članova UO, Luke Mirčete, mr Milana Nešića kao i mene (mr Vladimira Vlajića) koji je i predvodio projektni tim. Za pretočenje ideja, koncepta i skica u konkretne nacrte bio je zadužen student arhitekture Zoran Mirčeta, dok je stručni konsultant za samo postavljanje spomenika bio master arhitekture Dušan Ignjatović, jedan od osnivača SPOJI”, dodao nam je Vladimir Vlajić.
Foto: Spoji
On je dodao da je bista je delo vajara Toma Komatine iz Kraljeva, „dok se za tekst na spomen pločama projektni tim konsultovao sa istoričarima iz Srbije i Hrvatske koji važe za najaktuelnije stručnjake na temu kulture sećanja, stradanja u Drugom svetskom ratu na prostoru NDH i šire, kao i same akcije Diane Budisavljević”. Konačnu verzija teksta je blagoslovio episkop Jovan.
„Ostali detalji o spomeniku kao i svi dobrotvori koji su do sada dali svoj novčani i materijalni doprinos ovom istorijskom projektu, biće obelodanjeni najkasnije u knjizi, koja će uz Božiju pomoć izaći za oko godinu dana. Ovaj spomenik Diani Budisavljević ne predstavlja samo čin sećanja na sve žrtve sa ovih prostora i njenu akciju spašavanja, već je i most koji približava i spaja različite narode i šalje poruku mira, ljubavi i nade sadašnjim i budućim pokolenjima”, dodao je mr Vladimir Vlajić.
Inače predstavnici Spoji su prošle godine odveli i praunuka Diane Budisavljević Leondarda Rašicu da poseti manastir Jasenovac.
Izvor: Rasejanje.info
