Na današnji dan pre 197 godina rođen je jedan od najznačajnijih državnika i diplomata naše istorije, istoričar i akademik Jovan Ristić (1829-1899).
Bio je vođa Liberala od 1868. godine, kao i osnivač zvanične Liberalne stranke (1881), koju je karakterisalo veliko rodoljublje, nacionalizam i nadahnutost srpskom istorijom. Jovan Ristić je bio prava siva eminencija, odnosno imao veliku moć u Srbiji. Bio je namesnik u ime maloletnog kneza Milana Obrenovića, a potom i u ime njegovog maloletnog sina, Aleksandra Obrenovića. Kao diplomata u Carigradu uspeo je da 1865. u pregovorima sa Turcima izdejstvuje da se ukinu njihove tvrđave u Srbiji. Zatim je bio predstavnik Srbije na Berlinskom kongresu 1878, čiji ishod je bio Berlinski mir kojim je Srbija postala autonomna kneževina pod otomanskim suverenitetom. Ristić je takođe dao temeljan dopriinos ustavnom razvoju Srbije, ojačavši demokratske institucije u zemlji. Time zaslužno spada u red naših najvećih državnika 19. veka.
Bio je premijer Srbije u četiri mandata i nosilac brojnog ordenja, među kojima i Kraljevskog ordena Belog orla. Iako je studirao u Berlinu i na pariskoj Sorboni i doktorirao filozofiju na Hajdelbergu, mladi Jovan Ristić nije dobio posao profesora na beogradskom Liceju, pa je radio kao urednik Srpskih novina (i tom prilikom prvi popularisao Šekspira u Srbiji).
[masterslider id=”2368″
Foto: FB Bio jednom jedan Beograd kolekcija B.Đorđević Nakniši /D.Gajić
Ko zna kakvu bi on uopšte karijeru imao da se nije oženio Sofijom, ćerkom najbogatijeg beogradskog trgovca Hadži-Tome. Ovaj brak mu je, pored ogromnog miraza, doneo i naklonost dinastije Obrenović, te je tako krenuo sigurnim putem velike političke karijere. Sa Sofijom je imao sinove Nikolu (oženjenog Žozefinom Ojag, ćerkom belgijskog konzula u Peruu) i Mihaila (oženjenog Marom Stojanović, ćerkom advokata i viceguvernera Narodne banke Marka Stojanovića).
Pored svoje male kuće na Kragujevačkom drumu (danas ulica Kralja Milana), Jovan Ristić je sagradio veliku kuću 1890. na uglu Kralja Miana i Resavske ulice, a po projektu Jovana Ilkića. Tu je proveo poslednje godine života, posebno uživajući u velikoj bašti iza kuće u kojoj je bilo dovoljno prostora da njegovi unuci tu mogu da uče jahanje, a da ne ugaze ruže, ljubičice i lijandere koje je gajila supruga Sofija.
U svom testamentu Jovan Ristić je kuću ostavio voljenoj Sofiji, s tim da je prepiše sinovima kada bude želela, pod uslovom da je ne prodaju. Međutim, sinovi su kuću prvo dali u zakup Ministarstvu spoljnih poslova, da bi je prodali 1938. Hipotekarnoj banci Trgovačkog fonda koja ruši i malu i veliku Ristićevu kuću i tu podiže zdanje koje i danas postoji, a lepota kuće Jovana Ristića ostaje samo na starim fotografijama i razglednicama.
Fotografije su kolekcija slika Branke Đorđević Nakniši i Dragomira Gajića Gaje.
Vide se portret Jovan Ristića,najverovatnije s kraja 1870-ih, sa ručno oslikanim ramom i dekoracijom; kuća Jovana Ristića na uglu Kralja Milana i Resavske (a do nje levo mala kuća Ristića), na snimku dvorskog fotografa Milana Jovanovića, početkom 1890-ih); Mihailo Ristić sa ćerkom, dakle sin i unuka Jovana Ristića, ispred kuće Marka Stojanovića (Mihailovog tasta) – advokata, viceguvernera Narodne banke i jednog od prvih beogradskih foto-amatera. Ovu fotografiju zeta i unuke načinio je sam Marko Stojanović ispred svoje kuće (danas zgrada Fakulteta likovnih umetnosti) na uglu Knez Mihailove i Rajićeve, oko 1900.; Sofija, supruga Jovana Ristića sa snajom Marom Stojanović-Ristić i unukom Markom, budućim čuvenim pesnikom nadrealistom.
Izvor: FB Bio jednom jedan Beograd
