Đorđe Stojanac, praunuk vojvode Živojina Mišića, u feljtonima za medijski portal Rasejanje.info je čovek čiji je život snažno obeležen porodičnom istorijom i sudbinom oca, oficira kraljevske vojske koga su nakon rata streljali komunisti. Ta rana, urezana u porodično sećanje, oblikovala je njegov odnos prema prošlosti, državi i svetu, pa se u pričama o Đorđu stalno prepliću lična biografija, porodično nasleđe i osećaj odgovornosti prema prezimenu koje nosi. Iz takvog unutrašnjeg sklopa izrastao je i njegov kasniji doživljaj Francuske – zemlje u kojoj je proveo najveći deo života, ali koju ne doživljava kao slučajnu destinaciju, već kao prostor u kojem se njegova porodična priča nastavlja na drugačiji način.
Živeći u Parizu, njegov život dobija neočekivane konture. Jedan od najneobičnijih poslova, koje je preneo vlasnici medijskog portala Rasejanje.info je bio je rad u čuvenom ruskom kabareu „Raspućin”. Nekoliko godina, vikendima, stajao je na ulazu tog lokala, smeštenog u podrumu do koga se silazi posebnim stepenicama – kao u „ Hiljadu i jednoj noći”, kako ga opisuje – gde je njegov zadatak bio da dočekuje goste, isprati ih do sale i preuzme ključeve od automobila koje bi po izlasku vraćao.
Na sceni je pevala gospođa Martini, „naša žena”, uz ruske romanse i stare gradske pesme. U „Raspućin” je stigao preko Dušana Jakšića. U tom polumračnom ambijentu, pod prigušenim svetlima i zvukom ruskih melodija, smenjivali su se gosti među kojima su se pojavljivali Alen Delon, Žan-Pol Belmondo, kralj Hasan II iz Maroka, Šarl Aznavur. „Aznavur nikada nije ostavljao ni jedan jedini franak”, prisetio se Đorđe uz blagi osmeh, beležeći taj detalj kao malu, ali znakovitu uspomenu koja otkriva njegovu ironiju i sposobnost da iz sitnice iščita karakter.
Posebnu liniju priče čine ljudi iz „Raspućina”. Šef sale Slavče, sin Ruskinje, radio je tamo trideset pet godina i postao mu blizak prijatelj. U dugim kafanskim razgovorima Slavče je često osporavao kasnije senzacionalne verzije događaja oko Stefana (Stevice) Markovića, uveren da je javnost od njega napravila lik drukčiji nego što je zaista bio. Te priče, koje kruže između šanka, garderobe i pozornice, za Đorđa su postale važno svedočanstvo o tome kako se stvarni ljudi pretvaraju u mitove čim napuste konkretna mesta i uđu u novinske naslove. Zato njegova sećanja ne liče na puku listu poznatih imena, već na niz slika u kojima se prepliću atmosfera, ljudi, glasine i istina.
Jedan od važnih trenutaka u njegovom pariskom životu bio je i susret sa gospođom An Mari Tranije, ženom koja je o Živojinu Mišiću govorila sa izraženim poštovanjem. U razgovorima s njom Đorđe je čuo kako se u Francuskoj pamti njegov pradeda – ne samo kao vojskovođa sa Solunskog fronta, već kao simbol srpske izdržljivosti i borbe. Njene reči o Mišiću, izgovorene mirno, ali sa jasnim osećanjem uvažavanja, za Đorđa su bile dragoceno iskustvo: potvrda da sećanje na vojvodu ne živi samo u srpskim okvirima, već i u francuskoj javnoj i ličnoj memoriji. U tim trenucima, u jednom pariskom razgovoru, porodična istorija dobija međunarodni odjek – Mišić više nije samo lik iz srpskih knjiga i porodičnih priča, već ime koje odzvanja i u stranim svedočenjima. An Mari Tranije je bila supruga čuvenog francuskog generala Tranijea, koji je u više navrata imao priliku da sarađuje sa Mišićem.
Đorđe Stojanac
Zato je Francusku u jednom trenutku odlučio da prihvati i formalno, ne samo emotivno. Svestan da godine prolaze, pre oko četiri decenije podnosi zahtev za državljanstvo zemlje u kojoj je već izgradio život, a presudno mu je bilo to što Francuska dopušta da se zadrži prvobitno državljanstvo. Tokom tri godine prolazi kroz niz imigracionih provera i administrativnih koraka, da bi na kraju dobio francuske papire – danas ima dva pasoša i mogućnost da se, bez previše formalnosti, kreće između Srbije i Francuske. „Imam pravo glasa u Francuskoj i glasam. Nije važno za koga, ali pratim šta se tamo dešava”, kaže, pokazujući da mu ta zemlja nije samo adresa, već i prostor u kojem se oseća odgovornim i uključenim.
I kako je sam istakao u toj rečenici sabrana je njegova pozicija: čovek koji nosi senku vojvode Mišića i stradalog oca oficira, a istovremeno živi u Francuskoj dovoljno dugo da prati njenu politiku i istoriju, krećući se između dve zemlje, dva jezika i dva sećanja, sa nizom susreta sa poznatima kao neobičnim, ali logičnim delom tog dugog životnog puta.
Sledeći nastavak o podelama u srpskom rasejanju u Parizu, kao i o velikim rečima i delima njegovo pradede Živojina Mišića
Katarina Krstić-Tadić, medijski portal Rasejanje.info
Izvor: Rasejanje.info
