Ideja da SPKD Prosvjeta Nemačka obeleži 170 godina od rođenja Nikole Tesle rodila se sasvim spontano – u razgovoru predsednice odbora Bogdane Brezovac i Ognjena Miljevića o tome koliko je ova godina posebna za sve koji širom sveta neguju Teslino nasleđe. Iz te ideje nastala je želja da Prosvjeta Nemačka svojim programom doprinese jubileju, a prvobitni plan bio je skroman: premijerno prikazivanje filma „Pismo majci” na večeri posvećenoj Tesli u Štutgartu.
Sve se promenilo onog trenutka kad je Brezovac stupila u kontakt sa Teslinom naučnom fondacijom iz Filadelfije. Postalo je jasno da film ima potencijal za mnogo veću scenu, prijava za zvanični program njihove konferencije je prošla, i simbolično projekcija u Americi pala je baš na Teslin rođendan.
Odluku da projekat podrže dodatno je potvrdila autentičnost i posvećenost mladih autora: film je nastao u skromnim uslovima, ali sa velikom ozbiljnošću, znanjem i emocijom, uspevši da Teslinu ličnu priču pretoči u poruku koja prevazilazi granice. Vrednost projekta prepoznale su i nemačke institucije, koje su kroz program finansijske podrške pokrile smeštaj i putne troškove četvorici članova filmske ekipe prilikom premijere u Štutgartu početkom juna.
Foto: S.Danilović
Organizacija puta u Ameriku bila je sve samo ne jednostavna – vize, hotel, avionske karte, stalna komunikacija sa domaćinima u SAD-u, a paralelno i redovan kontakt sa roditeljima mladih autora, za koje je ovo predstavljalo veliki izazov, i emotivni, i organizacioni. Presudnu ulogu u celoj priči imala je saradnja sa Teslinom naučnom fondacijom, koja je filmu otvorila vrata američke publike i dala mu institucionalni kredibilitet – ostvarena upravo preko Prosvjete Nemačka, uz punu podršku Glavnog odbora SPKD Prosvjeta Banja Luka i SPKD Prosvjeta Austrija. Reč je o prvom slučaju u istoriji udruženja da jedan odbor Prosvjete učestvuje na Teslinoj konferenciji u SAD-u.
Reakcije američke publike bile su iznad svih očekivanja – emotivne i pune poštovanja prema mladim autorima. Film je prikazan pred ambasadorom Republike Srbije u SAD-u Draganom Šutanovcem, generalnim konzulom Srbije u Njujorku dr Vladimirom Božovićem i izvršnom direktorkom Tesline naučne fondacije za Ameriku Ešli Redfern Nesvik. Posebno dirljiv trenutak dogodio se posle projekcije: brojni gosti prilazili su da se fotografišu sa glavnim glumcem Filipom Lazićem, koji je, kao i u Nemačkoj, ponovo scenski predstavljao Nikolu Teslu. Publika je šapatom komentarisala fizičku sličnost, a kad je tokom večeri pušten film, mnogi su tek tada shvatili da se Nikola Tesla nalazi među njima – sala je jednostavno eksplodirala od radosti, a potom su usledili opušteni, ali i vrlo direktni razgovori o samom procesu snimanja i motivima mladih autora.
Za Bogdanu Brezovac, predsednicu Prosvjete iz Nemačke, koja se založila da mladi predstave svoje delo u Americi, činjenica da su baš mladi iz Srpca predstavili kulturu Republike Srpske na ovakvoj sceni ima ogroman značaj – postali su ambasadori svoje sredine, kulture i identiteta, a projekat je pokazao da Prosvjeta može povezati rasejanje sa maticom i predstaviti kulturnu i nacionalnu baštinu na najvišem nivou, bez obzira na udaljenost i granice. Iz cele priče su već proizašli i novi kontakti sa institucijama zainteresovanim za buduće projekte, razmene i edukativne programe – dokaz da talenat ne zavisi od geografije, već od prilike, podrške i hrabrosti, i da je saradnja udruženja iz rasejanja sa onima iz matice i Republike Srpske od presudnog značaja za predstavljanje srpske kulture globalnoj publici.
Foto: S.Danilović
Put u Ameriku ne bi bio moguć bez podrške institucija opštine Srbac i Republike Srpske, koja je u velikoj meri rasteretila roditeljski budžet mladih autora. U ime dece i roditelja, zahvalnost je upućena predsedniku Republike Srpske, Ministarstvu turizma i trgovine Republike Srpske i načelniku opštine Srbac, koji je među prvima prepoznao značaj ovog puta, kao i Nevladinoj organizaciji Milenijum iz Srpca i njenoj predsednici Saneli Vidović, čija je organizaciona podrška dodatno ojačala ceo proces.
Jedan detalj otkriva koliko je ovaj projekat lično značio Bogdani Brezovac – troškove svog puta u Ameriku, kao predsednica SPKD Prosvjeta Nemačka, snosila je sama.
