Predstavnici Srpsko-norveškog društva prijateljstva i Norveško-jugoslovenskog udruženja prijateljstva uputili su zahvalnost preminulom kralju Norveške Haraldu V za poštovanje koje je iskazao prema jugoslovenskim zarobljenicima stradalim u Norveškoj tokom Drugog svetskog rata. Kralj Harald V preminuo je 28. avgusta 2026. godine, u 89. godini, a njegova državna sahrana biće održana u sredu, 9. septembra, u 13 časova, u Katedrali u Oslu.
U ime dve organizacije zahvalnost su potpisali Dragan Marković, predsednik Srpsko-norveškog društva prijateljstva, i Rolf Fjelestad, predstavnik Norveško-jugoslovenskog udruženja prijateljstva. U poruci upućenoj iz Beograda i Korgena 31. avgusta, oni su kralju zahvalili na, kako su naveli, „dugogodišnjoj, velikodušnoj i uključivoj kraljevskoj službi“.
Foto: iz arhive Srpsko-novreškog društva
Posebno su podsetili na 22. jun 2017. godine, kada je kralj Harald V posetio ratno groblje u Botnu, u opštini Saltdal na severu Norveške. Tom prilikom položio je venac u čast jugoslovenskih zarobljenika koji su pod nemačkim zarobljeništvom izgubili živote u Norveškoj.
Poseta je održana povodom 75 godina od deportacije prvih zarobljenika iz tadašnje Jugoslavije u Norvešku. Nacisti su tokom Drugog svetskog rata u Norvešku deportovali više od 4.000 jugoslovenskih zarobljenika, dok je oko 2.400 njih stradalo u logorima, na prinudnom radu i u surovim uslovima severne Norveške. Na ratnom groblju u Botnu sahranjeno je 1.911 jugoslovenskih zarobljenika.
U Botnu su mnogi zarobljenici radili na izgradnji puteva u teškim uslovima, a sećanje na njih danas čuva i Muzej Krvavog puta. Upravo je solidarnost koju je lokalno stanovništvo pokazivalo prema zarobljenicima postala temelj dugotrajnih veza između Norvežana i naroda sa prostora nekadašnje Jugoslavije.
Na komemoraciji 2017. godine, uz kralja Haralda, prisustvovala je i tadašnja ambasadorka Republike Srbije u Norveškoj Suzana Bošković-Prodanović, kao i predstavnici lokalnih i regionalnih vlasti, srpske zajednice i organizacija posvećenih čuvanju sećanja na ratne žrtve.
Norveško-jugoslovensko udruženje prijateljstva politički je nezavisna organizacija posvećena razvijanju veza između Norvežana i naroda nekadašnje Jugoslavije. Njeni koreni sežu u 1945. godinu, kada je neposredno po završetku rata osnovano prvo Norveško-jugoslovensko društvo, kao izraz sećanja na stradanje zarobljenika i prijateljstvo nastalo u ratnim godinama.
Porodice stradalih Srba i kao i predstavnici srpske zajednice u Novreškoj, koji čuvaju uspomenu na jugoslovenske zarobljenike, od kojih su preko 95 posto bili Srbi, pamte kraljev dolazak u Botn. Za njih je to bio gest čoveka koji oseća patnju i kome je žao što su životi ugašeni. Polaganjem venca Harald V se poklonio pred njihovim grobovima i pokazao da njihova žrtva ima mesto u sećanju Norveške. Zato će ovaj gest ostati trajno zapamćen među Srbima i drugim narodima nekadašnje Jugoslavije čiji su preci ostali na severu Norveške.
Izvor: Rasejanje.info
