U manastiru Rođenja Svetog Jovana Krstitelja u Jasenovcu početkom septembra održana je centralna proslava praznika Svetih novomučenika jasenovačkih, sabranje koje je okupilo arhijereje, sveštenstvo, monaštvo, verni narod, poklonike i hodočasnike iz Srbije, Republike Srpske, Crne Gore i srpskog rasejanja.
Praznik Svetih novomučenika jasenovačkih Srpska pravoslavna crkva svečano obeležava 13. septembra, odnosno 31. avgusta po julijanskom kalendaru. Od odluke Svetog arhijerejskog sabora SPC iz 2010. godine ovaj praznik je obavezujući za celu Crkvu, dok se njegova glavna, liturgijska proslava održava u manastiru Jasenovac.
Foto: iz arhive D. Stanojevića
Ovogodišnje obeležavanje počelo je u petak, 4. septembra, Svetom arhijerejskom liturgijom u jasenovačkom hramu. Sa vernim narodom služili su episkop pakračko-slavonski Jovan, episkop buenosajreski i južno-centralnoamerički, kao i administrator Eparhije zagrebačko-ljubljanske Kirilo, i vikarski episkop moravički Tihon.
Među učesnicima centralne proslave bio je i protojerej Dragan Stanojević, izaslanik episkopa švajcarskog Andreja. Njegovo prisustvo, kao predstavnika sveštenstva srpskog rasejanja, potvrdilo je trajnu duhovnu vezu Srba koji žive van matice sa Jasenovcem i svetinjom koja čuva molitveni spomen na nevino postradale. Predstavnici sveštenstva i vernici iz rasejanja tradicionalno učestvuju u ovim danima molitve, sećanja i poklonjenja.
Simposion o pamćenju
Posle liturgije održan je simposion „Novomučenici”, koji je ove godine prvi put priređen u Istraživačkoj biblioteci Jasenovac, u okviru kompleksa manastira. Skup je uvodnim obraćanjem otvorio vladika Jovan, episkop pakračko-slavonski, pozdravivši učesnike i naglasivši značaj naučnog i odgovornog pristupa očuvanju sećanja na stradanje jasenovačkih mučenika.
Na simposionu su govorili istoričari i istraživači dr Bojan Dimitrijević, dr Snježana Banović, dr Srđa Trifković i dr Nataša Mataušić. Teme su obuhvatile sistem funkcionisanja i obezbeđenja jasenovačkog logora, ustašku propagandu, stradanje tokom Drugog svetskog rata, kao i podvig Ljubice Ljube Becić, saradnice Diane Budisavljević u spasavanju srpske dece iz logora na području NDH.
U završnom delu programa vladika Jovan razgovarao je sa Leonardom Rašicom, praunukom Diane Budisavljević, čije je delo spasavanja dece ostalo jedno od najznačajnijih svedočanstava humanosti u vremenu masovnog stradanja.
Foto: K. Žankoviski, D. Jakovljević, M. Gojković
Liturgijsko sabranje
Na sam praznični dan, u subotu 5. septembra, Svetom arhijerejskom liturgijom načalstvovao je arhiepiskop mostarsko-trebinjski i mitropolit zahumsko-hercegovački i primorski Dimitrije. Sasluživali su mu vladika Jovan, episkop valjevski Isihije, episkop moravički Tihon i episkop dioklijski Pajsije, uz sveštenstvo i monaštvo.
Veliki broj poklonika pristigao je u Jasenovac iz različitih krajeva, uključujući Srbiju, Republiku Srpsku, Crnu Goru i dijasporu. Nakon liturgije obavljeni su osvećenje i lomljenje slavskog kolača, kao i blagosiljanje slavskog žita u čast Svetih novomučenika jasenovačkih.
Posebnu snagu ovog sabranja dalo je prisustvo dece i omladine. Njihovo učešće svedoči da se spomen na žrtve ne završava na jednoj generaciji, već se prenosi kroz porodicu, Crkvu, obrazovanje i zajedničku molitvu.
Zašto je sećanje važno
Sećanje na Svetе novomučenike jasenovačke nije samo podsećanje na tragediju i masovno stradanje Srba, Jevreja, Roma i svih drugih nevino postradalih u sistemu ustaških logora u Drugom svetskom ratu. Ono je i poziv da se istina čuva dostojanstveno, bez zaborava i bez relativizacije zločina.
Za Srpsku pravoslavnu crkvu, Jasenovac je mesto molitve, tuge, ali i vere u vaskrsenje. Sabiranje u ovoj svetinji ne zasniva se na mržnji niti na želji za osvetom, već na čuvanju imena nevino postradalih, saosećanju sa njihovim potomcima i hrišćanskom svedočanstvu da zlo i smrt nemaju poslednju reč.
Upravo zato su prisustvo sveštenstva iz srpskog rasejanja, među njima protojereja Dragana Stanojevića iz Švajcarske, kao i dolazak poklonika iz različitih država, od posebnog značaja. Oni pokazuju da je Jasenovac deo zajedničkog duhovnog i istorijskog pamćenja srpskog naroda, bez obzira na to gde danas živi.
Sveti novomučenici jasenovački svojim stradanjem ostaju trajni opomen i molitveni zagovornici, a obaveza sadašnjih generacija jeste da njihovu žrtvu pamte, istražuju i prenose budućim pokolenjima – u istini, dostojanstvu, miru i hrišćanskoj ljubavi.
Izvor: Rasejanje.info
