Na današnji dan 5. decembra osnovan Muzej Nikole Tesle u Beogradu


Zgrada Muzeja Nikole Tesle u Beogradu
Foto:wikipedia.org

Na današnji dan 5. decembra 1952. godine,  u Beogradu je osnovan Muzej Nikole Tesle. „Na predlog Saveta za nauku i kulturu Vlade, a na osnovu člana 80. stava 2. Ustava FNRJ, vlada FNRJ donela je 5. decembra 1952. godine Rešenje o osnivanju Muzeja Nikole Tesle. Ovo rešenje potpisao je Josip Broz Tito. Rešenje je objavljeno u Službenom listu FNRJ, br. 59 od 10. decembra 1952. godine. Iste godine, za prvog direktora je izabran profesor Filozofskog Fakulteta Veljko Korać“, navodi se na internet stranici Muzeja Nikola Tesla u Beogradu, čiji istorijat prenosimo.  

Posle smrti Nikole Tesle, staranje o njegovoj imovini je prema sudskoj odluci američkih vlasti iz januara 1943. godine, pripalo Savi Kosanoviću, sinu Tesline najmlađe sestre Marice. Sava Kosanović srpski političar, publicista i diplomata je u to vreme bio član Vlade Kraljevine Jugoslavije u izbeglištvu i boravio je u Njujorku.

Učenici iz Beograda sa gostima Srpske škole iz Karlsruea u Telinom muzeju
Foto: K. Krstić-Tadić

Celokupna imovina Nikole Tesle je posle njegove smrti zapakovana, zapečaćena i predata Službi za čuvanje imovine stranaca. Iz hotela Njujorker ona je preneta u „Magacine i skladišta Menhetn“ u kome su se od ranije već nalazile smeštene neke Tesline stvari. Zalaganjem Save Kosanovića 1951. godine su konačno svi lični predmeti i spisi Nikole Tesle preneti u Beograd. Sava Kosanović ih je potom poklonio državi. Zaostavština Nikole Tesle je brodom „Srbija“ uplovila u luku Rijeka septembra 1951. godine. Potom je vozom preneta u Beograd gde je smeštena na Elektrotehnički fakultet. Juna 1952. godine, ona je preneta u „Genčićevu vilu“ u tadašnjoj ulici Proleterskih brigada 51, u kojoj se i danas nalazi muzej“.

Današnja adresa muzeja je Krunska ulica 51. Rezidencijalna vila u kojoj je Muzej Nikole Tesle izgrađena je 1929. godine, po projektu znamenitog srpskog arhitekte Dragiše Brašovana. Zgrada je, do 5. decembra  1952. imala razne namene, kada je odlukom tadašnje vlade Federativne narodne republike Jugoslavije pretvorena u muzej. Muzej je jedinstvena institucija nauke i kulture u Srbiji, kao i u svetu i jedini je koji čuva originalnu i ličnu zaostavštinu Nikole Tesle.  Poseduje izuzetno vredne kolekcije: preko 160 000 originalnih dokumenata; preko 2000 knjiga i časopisa; preko 1200 istorijsko-tehničkih eksponata; preko 1500 fotografija i staklenih foto ploča originalnih tehničkih predmeta, instrumenata i uređaja. Takođe u njemu se nalazi i preko 1000 planova i crteža. Kao institucija u kojoj se nalazi najveća svetska zbirka dokumenata o Teslinom životu i radu, Muzej Nikole Tesle ima značajnu ulogu u pružanju informacija istraživačima u oblasti istorije nauke, pronalazavštva, patentnih prava kao i o projektima nastalim iz pokreta za očuvanje životne sredine i istraživanja takozvanih čistih izvora energije.

Stalna postavka u Muzeju Nikole Tesle
Foto: arhiva Muzeja N. Tesla

Muzej Nikole Tesle u Beogradu je otvoren za javnost 20. oktobra 1955. godine i bio je prvi tehnički muzej u nekadašnjom Jugoslaviji. Tada je predstavljena stalna postavka na kojoj su posetioci mogli posmatrati verno izrađene modele po Teslinim nacrtima.

„Godina 1957. se smatra početnom godinom muzeološke delatnosti Muzeja Nikole Tesle jer je tek tad, urnom koja je doneta u muzej, bila upotpunjena stalna postavka. Od 9. oktobra 1969. muzej je u vlasništvu grada Beograda, jer su odlukom objavljenom u Službenom listu SFRJ, sporazumno preneta osnivačka prava i obaveze sa Federacije na grad Beograd“, stoji na sajtu Muzeja Nikole Tesle.