Tesla o srpskoj poeziji i Jovanu Jovanoviću Zmaju


Nikola Tesla o svom narodu je pisao za američki magazin „Senturi”
Foto: ahraiva Fejbuk stranice Srpska istorija

„Svi danas znaju ko je Nikola Tesla i čime se on bavio. Međutim, malo ljudi zna kakav je on zapravo bio u privatnosti u šta je verovao i šta ga je inspirisalo. Tesla je bio pravi srpski patriota, odgojen u svetosavskom duhu i kosovskim vrednostima. To mu je toliko bilo važno da je pisao članke o kosovskom zavetu i srpskoj epskoj poeziji u tada najpoznatijem američkom magazinu „Senturi”, piše na Fejsbuk stranici Srpska istorija.

Evo jednog isečka iz članka o srpskoj poeziji i Jovanu Jovanoviću Zmaju, kog je Tesla napisao u maju 1894. godine.

„Teško da postoji narod koji je doživeo težu sudbinu od srpskog. Sa visine najvećeg sjaja, kada je [srpsko] carstvo zagrlilo skoro čitav severni deo Balkanskog poluostrva, kao i veliki prostor koji danas pripada Austriji, srpski narod je pao u beznadežno ropstvo nakon sudbonosnog boja na Kosovu 1389. godine, ratujući protiv nadmoćnih azijatskih hordi. Evropa nikad neće moći da isplati veliki dug koji duguje Srbima, zato što su oni, žrtvujući i sopstvenu slobodu, zaustavili taj varvarski prodor. Poljaci su pred Bečom, predvođeni Sobjeskim, završili ono što su započeli Srbi i za taj svoj doprinos civilizaciji su nagrađeni slično kao Srbi.

Sve se zbilo na Kosovu polju kada je Miloš Obilić, najslavniji od srpskih junaka, poginuo, ubivši Sultana Murata I pošto ga je pronašao u centru svoje velike vojske. Da nije istorijska činjenica, mnogi bi bili skloni da tu epizodu svrstaju u mit koji se razvio u dodiru sa grčkim i rimskim izvorima. U Milošu, mi vidimo i Mucija [Gaj Mucije Scevola, rimski junak] i Leonidu [spartanskog kralja], pa i više od toga, zato što on ne gine lakom smrću na bojnom polju kao Grk, već svoje junačko delo plaća strašnim mučenjem i smrću. Ne treba se zato čuditi da narod, koji je sposoban da iznedri takve junake, ima poeziju u kojoj praovlađuju duh plemenitosti i viteštva. Čak i nepobedivi Marko Kraljević, kasnije oličenje srpskog junaštva, kad savladava Musu, muslimanskog poglavara, uzviče: „Jao mene do Boga miloga, đe pogubih od sebe boljega!“…

 Nikola Tesla, „Zmai Iovan Ivanovich“, Century Magazine, May 1, 1894, Volume 48, Issue 1, pp. 130-1